Осветлување

Биолошки аспект

Како што сите знаеме, сонцето ни обезбедува топлина, витамин Д и светлина — без него нашиот свет би бил во темнина. Географската локација, годишното време и делот од денот значително влијаат врз квалитетот на светлината што ја добиваме. Во однос на времето од денот, утринската светлина е посина и постудена (често наречена „сина светлина“), додека вечерната светлина е потопла и се поврзува со „црвена светлина“. Нашето тело има и не-визуелен биолошки механизам што реагира на светлина: во сина светлина сме поразбудени и пореактивни, а во црвена светлина стануваме поспани поради ослободување на мелатонин.

За да останеме здрави и да го одржиме биолошкиот часовник во добра рутина сон/будност, корисно е да имаме повеќе изложеност на „сина“ светлина во текот на денот и помалку во вечерните часови. Ова е потешко во зима, а кај некои луѓе може да се појави и сезонско афективно растројство (SAD) кога природната светлина е ограничена.

Функционален аспект

Природната светлина не може целосно да се контролира, но дневната светлина што влегува во објект може паметно да се искористи. Треба да се овозможи што е можно повеќе природна светлина да навлегува, бидејќи така се намалува потребата од вештачко осветлување. Во одредени ситуации, отсјајот може да биде одвлекувачки и непријатен, а може да го отежне читањето на компјутерски екрани и наставни табли. Сенките, пак, можат да создадат забуна и да се протолкуваат како промена во нивото на подот. Кога отсјајот е проблем, подобро е да се користат ролетни/завеси или растенија за да се филтрира светлината, наместо целосно да се блокира.

Вештачкото осветлување се користи кога нема доволно дневна светлина, најчесто навечер и особено во зимскиот период. Тоа е флексибилно и нуди широк спектар решенија. Амбиенталното осветлување обезбедува рамномерна распределба на светлина на поголема површина, работното (task) осветлување се користи за конкретни активности како читање или цртање, а акцентното осветлување служи за нагласување на одредени елементи, како слики или уметнички дела.

Светлината има огромно влијание врз нашата способност да извршиме задача и врз општото чувство на благосостојба. Недоволната осветленост може да има негативни последици, како зголемен ризик од падови во слабо осветлени услови или поголема веројатност за мигрени.

Емоционален аспект

Осветлувањето може да се користи за да влијае врз широк спектар емоции, зависно од неговиот интензитет. Намаленото ниво на светлина со топол сјај создава пријатна, „cosy“ атмосфера и нè релаксира. Од друга страна, силната и интензивна светлина делува стимулирачки и ни дава чувство на енергија.

Дополнително, многу важно е како светлината влијае врз перцепцијата на бојата. Истата нијанса на боја може да изгледа сосема различно на дневна светлина во споредба со вештачко осветлување. За да бидете сигурни дека го правите вистинскиот избор, секогаш препорачуваме да користите пробен примерок (sample) и да го тестирате во различни услови на осветлување.